Project hoornloos fokken: op zoek naar duurzaam alternatief voor onthoornen

De Nederlandse melkgeitenhouderij zet een belangrijke stap richting een toekomst zonder onthoornen. In project Hoornloos Fokken van Platform Melkgeitenhouderij loopt momenteel een pilot samen met Wageningen University & Research. Zeventien hoornloze bokken worden op dit moment uitgebreid genetisch onderzocht met als doel geschikte bokken te vinden voor de fokkerij. Doel: vaststellen welke dieren hoornloosheid kunnen doorgeven zonder het ongewenste PIS-allel (Polled Intersex Syndrome) dat kan leiden tot onvruchtbare nakomelingen.

Waarom deze pilot?

Op de meeste Nederlandse bedrijven worden de geitjes onthoornd. Een praktijk die veel boeren idealiter niet zouden doen, echter is dit niet zonder reden. Gehoornde geiten kunnen andere geiten verwonden en ook voor de werknemers kunnen de hoorns voor onveilige situaties zorgen. Maatschappelijk komt onthoornen echter steeds meer onder druk te staan, en met het Convenant Dierwaardige Veehouderij in voorbereiding is bovendien waarschijnlijk dat onthoornen op termijn zal worden afgebouwd.

Hoewel er voorbeelden zijn van melkgeitenrassen in het buitenland die wél succesvol hoornloos worden gefokt, bijvoorbeeld La Mancha-geiten, liep de Nederlandse sector lange tijd tegen één groot probleem aan: de koppeling tussen hoornloosheid en intersekse. Daardoor was doorgaan met fokken vaak geen realistische optie, omdat deze vorm van intersekse onvruchtbaarheid veroorzaakt.

Wat is het doel van deze pilot?

In de pilot wordt onderzocht of er bokken zijn die:

• genetisch hoornloos zijn;
• geen drager zijn van het PIS-allel;
• geschikt zijn voor een toekomstig fokprogramma.

Als de pilot met de geselecteerde bokken succesvol is, kan de sector voor het eerst op basis van Nederlandse genetica bouwen aan een robuuste hoornloze populatie. Daarmee ontstaat een realistisch alternatief voor het onthoornen. Dat past goed binnen de ketenvisie: gezond voor het dier, vertrouwd richting maatschappij en een duurzame, toekomstbestendige werkwijze voor de sector.

Belang voor de sector

Voor geitenhouders betekent dit op termijn mogelijk:

• minder werk en stress rondom onthoornen;
• een lagere kans op verwondingen in de koppel;
• toekomstbestendige bedrijfsvoering in lijn met dierenwelzijnsverwachtingen.

Ook voor dierenartsen biedt de pilot waardevolle, praktijkgerichte kennis over genetica, interseksrisico’s en toekomstige welzijnsnormen bij geiten.

Het Platform Melkgeitenhouderij hecht veel waarde aan dit onderzoek, omdat de resultaten direct bijdragen aan het sectorbelang en de opdracht uit de ketenvisie om dierenwelzijn te optimaliseren en draagvlak te behouden.