Milieu- en klimaatprestatietool

In de ketenvisie ‘Gezond, vertrouwd en duurzaam vooruit’ heeft de Platform Melkgeitenhouderij uitgesproken dat zij aantoonbaar wil bijdragen aan doelen op het gebied van milieu en klimaat. De sector wil niet alleen stappen zetten, maar deze ook inzichtelijk maken en onderbouwen richting maatschappij, markt en overheid. Tegelijk neemt de druk toe: vanuit regelgeving (zoals CSRD), gebiedsprocessen en ketenpartijen wordt steeds vaker gevraagd om concrete en betrouwbare cijfers over CO₂-uitstoot, stikstof en nutriëntenstromen.

Begin 2024 is binnen project Versnelling verduurzaming melkgeitenhouderij vooronderzoek gedaan. Hieruit bleek al dat er een cruciale schakel ontbreekt: een uniforme, sectorspecifieke manier om prestaties te meten. Waar de melkveehouderij beschikt over de Kringloopwijzer, heeft de geitensector nog geen vergelijkbaar instrument dat aansluit bij de eigen bedrijfsvoering. Daardoor blijft sturen op duurzaamheid beperkt en is het lastig om prestaties te vergelijken, te verbeteren en te verantwoorden. Dit project bouwt voort op eerder onderzoek door die ontbrekende basis te ontwikkelen: een praktische en breed gedragen milieu- en klimaatprestatietool.

Het doel van dit project is om te komen tot een uniforme, wetenschappelijk onderbouwde rekentool waarmee melkgeitenhouders hun milieu- en klimaatprestaties inzichtelijk kunnen maken en verbeteren. Daarmee krijgt de sector grip op eigen prestaties en ontstaat een basis voor doelsturing, benchmarking en verantwoording.

De centrale onderzoeksvraag is:
hoe kunnen milieu- en klimaatprestaties van melkgeitenbedrijven betrouwbaar, uniform en praktisch toepasbaar worden berekend op bedrijfsniveau?

Daarbij richt het project zich op drie concrete doelen:

• Het ontwikkelen van rekenregels voor de CO₂-uitstoot en stikstof- en fosfaatemissies, passend bij de specifieke kenmerken van de melkgeitenhouderij;
• Het vertalen van deze rekenregels naar een praktische tool die werkt op basis van beschikbare bedrijfsdata;
• Het koppelen van deze inzichten aan KPI’s, zodat bedrijven niet alleen meten, maar ook gericht kunnen sturen op verbetering.

Het onderzoek loopt van 2026 tot en met 2028 en wordt uitgevoerd door Wageningen Livestock Research in samenwerking met het Platform Melkgeitenhouderij.

De aanpak bestaat uit vier stappen:

1. Inventarisatie van behoeften en data
   In kaart brengen welke inzichten nodig zijn in de keten en welke data beschikbaar en bruikbaar zijn op bedrijven.
2. Ontwikkeling van rekenmethodiek
   Uitwerken van rekenregels voor carbon footprint, stikstof- en fosfaatemissies, zoveel mogelijk aansluitend bij bestaande methodieken zoals de Kringloopwijzer (voor melkvee) en Europese PEF-standaarden.
3. Bouw van de rekentool
   Ontwikkelen van een sectorspecifieke tool (eerst als werkend prototype), inclusief koppeling met relevante KPI’s en databronnen.
4. Praktijktest en doorontwikkeling
   Testen van de tool op melkgeitenbedrijven en doorontwikkelen richting een toepasbaar instrument voor de hele sector.

Parallel werkt de sector aan de inrichting van een data-infrastructuur, zodat de tool straks praktisch toepasbaar is en automatisch gevoed kan worden met bedrijfsdata. De uitkomsten worden benut binnen de Duurzame GeitenZuivel Keten (DGZK) en vormen de basis voor sturing, beloning en verantwoording.