Omdat er nooit een integrale, onafhankelijke review van het volledige VGO-onderzoek heeft plaatsgevonden. De VGO-onderzoeken vormen inmiddels de basis onder belangrijke beleidsdiscussies en mogelijke maatregelen voor de sector. Juist bij onderzoek met grote maatschappelijke en beleidsmatige gevolgen vinden wij het belangrijk dat de gebruikte gegevens, analyses en conclusies kritisch en onafhankelijk worden beoordeeld. Daarom hebben de sectororganisaties Stat-Gent van de Universiteit Gent gevraagd een onafhankelijke review uit te voeren op basis van alle openbaar beschikbare VGO-rapporten. Er zijn op deelaspecten van de VGO-onderzoeken peer-reviews door vakgenoten uitgevoerd en op VGO II hebben een tweetal collegiale toetsingen plaatsgevonden, welke pas na WOO-verzoeken openbaar zijn gemaakt.

De review concludeert dat de VGO-onderzoeken weliswaar associaties laten zien tussen wonen nabij geitenhouderijen en geregistreerde longontstekingen, maar dat daarmee geen oorzakelijk verband is aangetoond. Ook constateren de onderzoekers dat voor geen van de onderzochte mogelijke causale mechanismen overtuigend bewijs is gevonden. Volgens Stat-Gent is de kwalificatie "waarschijnlijk causaal" van de Gezondheidsraad daarom onvoldoende onderbouwd.

Maak de relevante onderzoeksgegevens beschikbaar voor onafhankelijke toetsing zodat een onafhankelijke heranalyse kan plaatsvinden en versnel het onderzoek naar mogelijke oorzaken. Alleen zo kan worden vastgesteld welke maatregelen daadwerkelijk effectief zijn voor de gezondheid van omwonenden. Zolang het mechanisme niet bekend is, dienen eventuele maatregelen proportioneel, tijdelijk en omkeerbaar te zijn.

Wij willen bijdragen aan een open en eerlijke discussie op basis van feiten. De review laat zien waar de sterke punten van het VGO-onderzoek liggen, maar benoemt ook de beperkingen en onzekerheden. Op basis daarvan pleiten wij voor maximale transparantie van de onderzoeksgegevens, onafhankelijke toetsing van bestaande analyses en versnelling van vervolgonderzoek naar mogelijke oorzaken.

Juist wel. De gezondheid van omwonenden staat voor de sector voorop. Daarom werkt de sector actief mee aan onderzoek en investeert zij via haar sectorplan Samen bouwen aan vitaal nabuurschap in emissiereductie, bioveiligheid, praktijkmetingen en innovatie. De vraag die wij stellen is niet óf gezondheid belangrijk is, maar welke maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan gezondheidswinst. Daarvoor is meer inzicht nodig in onderliggende mechanismen, en een solide wetenschappelijke onderbouwing.

Nee. Q-koorts en het VGO-dossier zijn volledig verschillende onderwerpen. Sinds de Q-koorts uitbraak in 2007-2010 zijn omvangrijke maatregelen ingevoerd, waaronder verplichte vaccinatie en monitoring. Sinds 2016 is er geen enkel melkmonster positief getest op de Q-koortsbacterie. De huidige discussie gaat over de vraag of geitenhouderijen een oorzaak zijn van geregistreerde longontstekingen bij omwonenden. De review gaat uitsluitend over die vraag.

Stat-Gent van de Universiteit Gent is gespecialiseerd in statistische analyses en wetenschappelijke reviews. De onderzoekers beschikken over ruime ervaring met beoordelingen voor overheden en wetenschappelijke instellingen. Contractueel is vastgelegd dat de onderzoekers hun werk onafhankelijk uitvoeren. De opdrachtgever heeft geen invloed gehad op de inhoudelijke analyse of conclusies. Hiermee is de onafhankelijkheid van deze review zorgvuldig geborgd.

De review is uitgevoerd door onderzoekers van de groep Stat-Gent, verbonden aan de Universiteit Gent. Dit zijn wetenschappelijk experts in het beoordelen en reviewen van met name statistische onderzoeken, bijgestaan zijn door Dr. Ir. B. Ampe (dierwetenschappen). De onderzoekers hebben brede ervaring en uitstekende trackrecords in het uitvoeren van reviews t.b.v. overheden en andere wetenschappelijke bureaus. In de opdrachtverstrekking zijn eenduidige afspraken vastgelegd over de onafhankelijke uitvoering van de analyse door Stat-Gent. Het Platform Melkgeitenhouderij is namens LTO Vakgroep Geitenhouderij en Nederlandse Geiten Zuivel Organisatie opgetreden als opdrachtgever en financier.

Nee. De review erkent dat in de VGO-onderzoeken associaties worden gevonden. De Gentse onderzoekers plaatsen echter een aantal stevige kanttekeningen bij de kwaliteit van de gehanteerde data en de selectieve weergave van onderzoeksgegevens, waardoor de associatie minder sterk kan zijn dan geconcludeerd. De discussie gaat met name over de verklaring van de gevonden associaties.

Met de conclusies van de review in de hand vragen wij bij ministeries en politiek aandacht voor twee punten.

• Open en transparante toegang tot de relevante data en informatie van de VGO-onderzoeken, zodat onafhankelijke onderzoekers bestaande analyses kunnen toetsen en heranalyseren. Voor onderzoek met grote maatschappelijke en beleidsmatige impact is onafhankelijke toetsbaarheid zowel standaard als essentieel voor vertrouwen, wetenschappelijke kwaliteit en zorgvuldig beleid. De sector vraagt niet om minder onderzoek, maar om beter toetsbaar onderzoek.
• Zolang een causaal verband niet is vastgesteld, moeten proportionele, tijdelijke en herzienbare maatregelen de voorkeur krijgen boven onomkeerbare ingrepen. Daarmee blijft ruimte bestaan om maatregelen aan te passen zodra nieuwe onderzoeksresultaten beschikbaar komen.

De sectororganisaties roepen politiek en ministerie op om snel, transparant en gezamenlijk te handelen: geef opdracht tot een onafhankelijk heranalyse-traject volgens open-data-principes en zorg voor een transparant monitoringsproces met duidelijke evaluatiecriteria. Bovendien, zolang een causaal verband niet is vastgesteld, moeten proportionele en herzienbare maatregelen de voorkeur krijgen boven onomkeerbare ingrepen.

1. Openstelling van relevante onderzoeksdata.
2. Onafhankelijke heranalyse.
3. Versnelling van onderzoek naar mechanismen.
4. Proportionele en herzienbare maatregelen zolang causaliteit niet is vastgesteld.

Nee. Voor de hele geitenzuivelsector is het juist heel belangrijk om zo snel mogelijk een helder perspectief te hebben. Bovendien vraagt de sector nadrukkelijk om versnelling van vervolgonderzoek en onafhankelijke heranalyse van bestaande gegevens. Het doel is niet vertraging, maar beter onderbouwde besluiten die daadwerkelijk bijdragen aan gezondheidswinst. Deze review is heel snel uitgevoerd en op korte termijn opgeleverd. De voorgestelde tweede fase hiervan kan in 3 maanden afgerond zijn.

Het sectorplan blijft onverminderd doorgaan. De sector blijft investeren in onderzoek naar emissies, praktijkmetingen, bioveiligheid en innovatieve maatregelen. Juist omdat de oorzaak nog niet bekend is, blijft het belangrijk om mogelijke bronnen en oplossingsrichtingen verder te onderzoeken.